Haber Merkezi / TİMETURK
Dünya Finans Krizi Nedir?
Giriş
Finansal kriz, 2007 yılında ABD’de milyonlarca kişinin su yüzüne çıkmaya başlayan; emlak almak için bankalardan kredi çeken vatandaşların borçlarını ödeyememesinden kaynaklanan bir gelişmeydi.
Mali krizle birlikte ABD ekonomisi ciddi bir sarsıntı geçirdi, buradan Asya ve Avrupa ekonomilerine sıçradı. Tabii kriz başka ülkeleri etkilemek üzere yol alırken, yolunun üzerindeki büyük bankaları ve finansal kuruluşları devirerek ilerledi.
Dünya finans piyasalarına pompalanan milyarlarca dolara rağmen bu kriz, yüzeyin altından ilerleyerek küresel çapta bir ekonomik sarsıntıya yol açmakta. Uzmanlar bu krizin dünyadaki ekonomik yapıları yıkacağına ilişkin korkularını gizlemezken bunun etkilerinin dünyanın dört bir yanına ulaşmasından endişe ediyor.
Krizin Patlak Vermesi
ABD’de Eylül ayının ortasında patlak veren krizin üçüncü haftasında uzmanlar, ABD ekonomisinin tarihinin en şiddetli sarsıntılarından birini yaşadığını kaydetti. Bu krizde, geçmişi on yıllara dayanan devasa kurumlar birer birer yok olurken, henüz yıkılmamış olanlar da başlarına aynı şeylerin geleceği kaygısıyla birleşme kararı aldılar. Ancak kriz bununla da kalmadı, Amerikan finans piyasasıyla yatırım bağlantıları nedeniyle kaçınılmaz bir şekilde Asya ve Avrupa ülkelerine sıçradı.
Krizin En Önemli Kurbanları
- Washington Mitchell Mali Hizmetler Kurumu, kredi ve stoklama alanında çalışan en büyük fonlardan biri olan JP Morgan Chase bankasına 109 milyar dolara satıldı.
- Amerikan Yatırım Bankası olan Lehman Brothers, Hazine Bakanlığı ve Amerikan Birleşik Rezervi’ndeki Amerikan yetkililerinin çalışmalarının başarısız olduğunu ilan etmelerinin ardından iflasını açıkladı.
- ABD’deki en büyük yatırım bankalarından biri olan Merrill Lynch, iflas edeceği korkusuyla Bank of America’nın kendisini alma teklifini kabul etmek zorunda kaldı.
- Amerikan hükümeti, dünyanın en büyük sigorta şirketi olan AIG’nin 85 milyar dolarlık borcunu satın alarak şirketin önemli bir bölümünü (%80’ini) devletleştirmiş oldu.
- Dünya finans piyasalarında sert düşüş
- İngiltere hükümeti, HSBC bankasının başka büyük firmalar tarafından satın alınmasından kurtardı.
- ABD ve İngiltere’deki finansal kurum ve bankalarda çalışan on binlerce görevli işlerinden oldu.
- Taahhütlerini yerine getirebileceği konusundaki şüphelerden dolayı Bir Hollanda-Belçika ortaklığı olan Fortis Bankası’nın borsada dip yapması.
- Wachovia Bankası ABD’deki en büyük dördüncü banka olan Citi Group’a satıldı.
Acil Çözümler
- On uluslararası banka, zor zamanlarda müdahale etmelerini mümkün kılacak 70 milyar dolarlık bir fon kurma kararı aldı. Ayrıca Merkez Bankaları, krizi atlatana kadar nakit borç vermeyi de kabul etti.
- ABD Sermaye Piyasası Kurulu (SEC), yatırımcıları ve piyasaları korumak amacıyla mali kuruluşların açığa satışını geçici olarak yasakladı.
- ABD Hazinesi, varlıklarının değeri 1 doların altına düşen para piyasası yatırım fonlarını desteklemek için 50 milyar dolar kullanacağını belirtti. Hazine'nin gelecek yıl, uygun para piyasası yatırım fonlarını garanti altına alacağı kaydedildi.
Kriz Hakkında Ne Dediler?
—ABD Başkanı George Bush: Amerikan ekonomisi, tehlikede ve finansal sistemdeki ana sektörler kapanmayla karşı karşıyadır.
—Rus Devleti Eski Başkanı Vladimir Putin: Bu kriz, sadece belirli kişilerin sorumsuzca davranışlarından kaynaklanan bir durum olmayıp tersine dünya liderliğine soyunan bir devletin bütünüyle sorumsuzluğundan kaynaklanan bir krizdir. ,
—İngiltere Devlet Başkanı Gordon Brown: Bu krizi çıkartanlar, ABD içerisinde Finansal sistemi önemsemeyenlerdir.
—Amerikan Merkez Bankası FED’in eski başkanı Alan Greenspan: Son yüzyılın en tehlikeli krizi. Bu kriz henüz sona ermiş değil ve istisnai sertliği nedeniyle birçok büyük kurumun batacağını tahmin ediyorum.
—BM Genel Sekreteri Ban Ki Moon: Kriz, yeryüzündeki milyarlarca insanı, özellikle de en fakir olanların geçimini etkilemektedir.
—Alman Maliye Bakanı Peer Steinbrück: ABD, banka yöneticilerinin ve büyük şirket müdürlerinin devasa karlar hedefledikleri operasyonlar nedeniyle dünya finansal krizinin sorumluğunu üzerinde taşıyor. Kriz, derin izler bırakacak ve küresel finans sisteminde dönüşümler meydana getirecektir.
Krizden kurtuluş nasıl mümkün olur?
Haber Merkezi / TİMETURK
Nobel Ödüllü ekonomist, Dünya Bankası’nın en önemli ekonomistlerinden ve Bill Clinton döneminin Tartışmacı İktisatçılar Kurulu Başkanı Joseph Stiglitz, Time Dergisi’nde yazdığı yazısında mevcut krizden kurtuluşu sağlayabilecek bazı adımlara değindi.
Stiglitz, kapitalizmin insanın icad ettiği en üstün sistemlerden birisi olduğunu ancak şimdiye kadar kimsenin bu sistemin istikrar yaratacağını söylemediğine işaret ederek, özellikle serbest Pazar ekonomisinin son 30 yıl boyunca yüzden fazla krizle karşılaştığının altını çizdi.
Yazar sözlerini “Bu nedenle ben ve benim gibi başka ekonomistler de çalışma yeteneğine sahip Pazar ekonomisinde kontrol ve devlet düzenlemesinin iki temel unsur olduğuna inanıyoruz. Bunlar olmaksızın dünyanın her tarafında sürekli kriz üreten bir yapıyla karşılaşılır.” şeklinde sürdürdü.
Stiglitz, şu anki ekonomik krizin öncelikli nedenini kanunlardan uzak olması ve faiz oranlarının düşük olmasına bağladı. Yazar, mevcut sorunların borçların ödenememesi, akışkanlık ve ekonominin küresel yapısından kaynaklandığını söyledi.
Meşhur ekonomist, şu anda düşüşün başlarında olduğumuzu ve bunun, konut fiyatlarının yeniden dengeye oturması için gerekil olan restorasyonun ve sanal bir ekonomi yaratan aşırı finansal davranışlardan (aşırı borca girmekten) kurtulmanın ilk aşaması olduğunu belirtti.
Yazara göre Mevcut finansal krizden çıkmak için atılması gereken adımların başında şunlar geliyor:
1. Bankaların sermaye yapılarının yeniden düzenlenmesi: Bankalar normal hisse senetlerine yeteri kadar sahip değiller ve bu yüzden de mevcut şartlar altında söz konusu hisseleri elde etme konusunda ciddi bir sıkıntıyla karşı karşıya geleceklerdir. Buna karşın hükümet, ilgili bankada kararların alınmasıyla ilgili yapılacak oylamada söz sahibi olmasını mümkün kılacak hisselere sahip olacaktır.
2. Emlak piyasasındaki şişmeden kurtuluş: Yazara göre hükümetin, mortgage faizlerinin ve özel mülkiyetle ilgili vergi indirimlerinin nakit sigorta vergisine dönüştürülmesi ve konut fiyatlarının ipotek fiyatlarından daha düşük olduğu bir zamanda ipoteğin değerini koruma amacıyla iflas kanunlarının reforme edilmesini sağlayan bir yeniden yapılanmaya izin vermek. Böylece vatandaşların konutlarını kaybetmelerinin önüne geçmesini sağlamak. Ayrıca sınırlı gelire sahip alt tabakadan insanlardan mortgage ile ev almış olanları hükümetin düşük faizli finansal imkanlarından yararlandırmak ve hükümetin bu kişilere kredi açmasını sağlamak.
3. Etkin önlemler almak: Wall Street’e yardım etmek ve konutların insanların ellerinden çıkmasının önüne geçmek. Amerikan ekonomisi çöküşte olduğundan büyük önlemlerin alınması gerekiyor. Washington’un kısa vadede ekonomiyi harekete geçirecek alt yapı ve teknoloji alanlarında yatırımlar yapması ve uzun vadede de büyümeyi desteklemesi gerekmektedir.
4. Etkin bir faaliyet gücüne sahip çok yönlü ajansların kurulması: Küresel ekonomik sistem karmaşık bir hale geldiyse bunun mutlaka uluslararası bir takım kuruluşlar tarafından gözetim altında tutulması gerekir.
Stiglitz, bu krizin bize kanunlardan azade bir serbest piyasa ekonomisinin tehlikelerle dolu olduğunu gösterdiğini ifade ederek tek taraflı siyasetin, ekonomik olarak birbirlerine bağımlı bir küresel sistemde işe yaramayacağını kaydetti.
http://www.timeturk.com/ sitesinden 13.11.2008 tarihinde yazdırılmıştır.
"3. Dünya Savaşı, finansal krizden çıkabilir"
Küresel finansın tahakkümünün hikayesi
Finans kurumları mali krizden etkilenir mi?
Amerikan kapitalizminin çöküşü
Yeni 3’ncü Dünya Ülkesi Amerika
Gray: ABD hegemonyası dönemi bitti
Ekonomi “yüzyılda-bir”lik büyük bir krizde
Son finans krizinde gerçek kaybeden kim?
Hey ABD, üçüncü dünyaya hoş geldin!
0 yorum yazılmıştır