Güncel Ekonomi

AKP Hükümeti "bizim kesim" tarafından genelde sıkı eleştirilir. Ama yapılanlara baktığımızda biz bu hükümetin geçmiş örneklere kıyasla daha kötü bir performans sergilendiğinden emin değiliz. Bu yazıda Türkiye'nin önemli bir gerçeğine işaret etmek istiyoruz. Bunu da İsrail Merkez Bankası Başkanlığı ile ilgili olarak başımızdan geçen bir olayla yapacağız...

İsrail yöntemi
İsrail koalisyonlarla yönetilen bir ülke. Koalisyonların bir zaafı milletvekillerinin zaman zaman yeni harcamalar konusunda baskı yapması ve bunda da başanlı olması.

Böyle popülist harcamalar bütçe disiplinini her an bozabiliyor. Merkez Bankası başına getirilen ünlü ve bağımsız bir kişi burada dolaylı bir bekçi rolü oynayabiliyor.

İşte bu nedenle İsrail'de epeydir bir gelenek oluştu. Merkez Bankası Başkanlığına uluslararası ünü olan kişiler atandı.

Bu aralar İsrail ekonomisinin benzer bir bekçiye ihtiyacı yok. Ama gelenek devam etti ve son İsrail Merkez Bankası Başkanlığına eskiden IMF başiktisatçısı olan ve bizim piyasaların yakından tanıdığı Stanley Fısher getirildi.

Bu meselenin geçmişi. Şimdi yaşadığımız olaya gelelim.

Profesörler toplantısı
İsrailli profesöre Asya'da profesörler için verilen bir özel davette rastladım. Çoğunluğu Çinli olan 10 kadar öğretim üyesi bir gece yemeğine davet edilmiştik. İsrailli profesör de uluslararası ünü olan bir akademisyendi. Asya'da birkaç hafta geçirip ülkesine dönecekti.

Kendimi tanıştırdım. Önce bilinen konularda konuşmaya başladık. Hamasin Türkiye ziyareti... Hamas'ın nasıl değişebileceği vs...

Konuşma daha "teknik" konulara kaydı. "Stanley Fisher'in Merkez Bankası Başkanlığını nasıl buluyorsun?" diye sordum. Ama ben "dedikodu" beklerken İsrailli profesör bana beklemediğim bir cevap verdi.

Şans
"Stanley Fisher'in para politikalanndaki performansının ne olduğu o kadar önemli değil" dedi. "İsrail Fisher'i Merkez Bankası'nın başına getirebildiği için çok şanslı...

"http://www.vatanim.com.tr/root.vatan?exec=yazardetay&sid=&Newsid=72633&Categoryid=4&wid=7

Ben nedenini beklerken en ilginç sözler geldi. "Biz, küçük ülkeyiz. Stanley Fısher dünyanın tanıdığı, İngilizceyi ana dili gibi konuşan, ekonomiden çok iyi anlayan deneyimli bir kişi. Bizi dışanda çok iyi tanıtabilir. Bizim için çok yararlı bir sözcü olabilir. Bu bizim gibi bir ülkenin büyük ihtiyacı olan bir şey...

Çok şanslı olmamızın nedeni bu..."

Kendim duymasam inanmayacağım. Adam samimi. Dünyadaki en güçlü lobi diye bilinen bir desteğe sahip bir ülkede... piyasaların dışanda yeteri kadar tanıtlamamasından... ekonomide yapılanların gerektiği gibi anlatılamamasından korkuyor. Yetenekli bir "sözcü" buldukları için kendilerini şanslı görüyor.

Sonuç
Geçmişte Türkiye'de uluslararası camia ile çok rahat iletişim kurabilen siyasetçi ve ekonomi yöneticileri gördük. Ama günümüzde bu konuda bir zaaf olduğu sanırız kabul edilecektir. Para politikaları (özüne biz katılmasak da) büyük çapta rayına oturdu. Yeni Merkez Bankası Başkanlığına atanacak kişi burada büyük değişikliklere nasılsa gidemez.

Ama bu kişi uluslararası camia ile çok yararlı yeni diyaloglar kurabilir.

Unutmayalım ki son 2-3 yıl Türkiye açısından çok şanslı geçti. Önümüzdeki 2-3 yıl sanırız çok farklı olacak. Yeni Merkez Bankası Başkanı'nın uluslararası piyasaları çok iyi tanıması ve iyi bir diyalog kurması gerekecektir.

Merkez Bankası geçtiğimiz hafta faizleri indirmedi. Kendileri açısından doğru bir adım olabilir. Ama bizce zararı faydasından fazla. Emin miyiz?

Hayır. Böyle konularda kimin elindeki modelin doğru olduğunu bilmek imkansız. Sadece görüşünüzü belirtirsiniz. Bunun arkasındaki mantığı açıklarsınız. Kanıtlar neyse ortaya koyarsınız. Zaman geçtikçe, piyasalar ve başka bilim adamları yazılan çizilenlere bakar sonunda kimin haklı olduğunu ortaya çıkar. Büyük bir olasılıkla da... Herkesin biraz haklı, herkesin biraz haksız olduğu sonucuna varılır.

İktisadi modellerde kimin haksız olduğunu görmek mümkündür. (Örneğin modellerde bir manük hatası varsa...) Ama kimin haklı olduğunu bilmek imkansızdır. Faiz hesaplarında Merkez Bankası ne kadar yanılabilirse, biz de aynı oranda yanılabiliriz.

Enflasyon neden düştü?
Bizim gördüğümüz Merkez Bankasının faizleri olması gerekenin en az 200 baz puanı üstünde tuttuğudur. Bizce yanılgı enflasyon konusundaki analizdedir.

Enflasyon Türkiye'de hiç kimsenin beklemediği bir anda... hiç kimsenin beklemediği kadar hızlı düştü. (AKP iktidarından önce 2006 yılı enflasyonunu yüzde 5 olarak tahmin eden varsa, kanıtlarıyla beri gelebilir.)

Biz bunun arkasında üç neden görüyoruz.

Ağırlığı en az olanı Merkez Bankası'nın faiz politikası. Faizleri yüksek tutun klasik makroekonomik modellerin büyük bir kısmına göre talebi sınırlarsınız Bu da enflasyonu dizginler. Bunun son enflasyon düşüşünde bir rol oynadığına katılıyoruz. Ama etkisinin Merkez Bankası'na kıyasla çok daha sınırlı olduğunu düşünüyoruz. İkinci nedeni açıklamak daha zor.

Makroekonomistlerin son 30 yıl içinde yaptığı araştırmalar ekonomi tarihinde ilginç enflasyon düşüşleri ortaya çıkardı. Daha önceki faiz politikalarının çalışmadığı bir ortamda köklü hükümet değişiklikleri bazen enflasyonu birden sıfırlıyor. Para arzı artmaya devam ettiği halde...

Biz böyle bir açıklamanın bu sefer de geçerli olduğu kanısındayız. AKP daha önceki hükümetlerin izledikleri enflasyonist politikalardan uzak durdu. Ve IMF'nin de desteği ile mali disipline büyük önem verdi. İsteyerek verdi, istemeyerek verdi. Orası ayrı. Şu anda gelinen noktada mali disiplinin herkesin beklentisinden daha iyi uygulandığını görüyoruz.

Bu mali disiplin bizce enflasyon düşüşünde Merkez Bankası'nın yüksek faiz politikalarından biraz daha etkili oldu. Yanlış anlaşılmasın diye bir kez daha tekrarlayalım...

http://www.vatanim.com.tr/root.vatan?exec=yazardetay&Newsid=72060&Categoryid=4&wid=7

Merkez Bankası faiz politikaları etkili ama mali disiplin daha etkili.

Üçüncü neden
Bizce esas önemli olan üçüncü neden. Son enflasyon düşüşünün en ilginç tarafı benzer düşüşlerin dünyanın birçok tarafında adeta aynı anda yaşanmasıydı. Öyle ki, petrol ve emtia fiyatlarındaki büyük artışlara rağmen dünyanın birçok köşesinde enflasyon bekleyen merkez bankaları fiyat istikrarı karşısında adeta şaşkın kaldı. Hatta birçok yerde deflasyon, yani düşen fiyatlara karşı politikalar geliştirmeye zorlandı. Peki dünyanın her yerinde gerileyen enflasyon bir rastlantı mı?

Yoksa bunun arkasında sistematik, bizim Merkez Bankası ve mali disiplinle ilgili olmayan nedenler mi var?

Sonuç
Enflasyon olması için üreticilerin kendilerinde fiyatları artırma gücü görmeleri gerekiyor. Diğer fiyatlar artsa da eğer benim karşımda fiyatı her gün gerileyen bir rakip ürün varsa... Ben fiyatımı artıramam.

Evet, son yıllarda bir etrafa bakın.

Ayda 100 dolara çalışmak için (günde 15 saat) sıra sıra bekleyen Çinli ve Hintli gençler görürsünüz. Aynı malı Türkiye'de üretilenin yüzde 20'sine üreten ve dünyanın her yerine satan rakiplerle karşılarsınız.

İnternet vasıtası ile hangi malın, nerede daha ucuz olduğunu bulma imkanı doğmuş. Ve dünya ticaretinde duvarlar yıkılmış. Bizce Türkiye'de ve dünyanın birçok köşesinde enflasyonu esas düşüren neden bu. Yapısal bir değişimin yıllara yayılmış etkisi. Faiz konusunda ısrarlı olurken artı ve eksileri doğru hesaplayalım.

Merkez Bankası geçtiğimiz hafta faizleri indirmedi. Kendileri açısından doğru bir adım olabilir. Ama bizce zararı faydasından fazla. Emin miyiz?

Hayır. Böyle konularda kimin elindeki modelin doğru olduğunu bilmek imkansız. Sadece görüşünüzü belirtirsiniz. Bunun arkasındaki mantığı açıklarsınız. Kanıtlar neyse ortaya koyarsınız. Zaman geçtikçe, piyasalar ve başka bilim adamları yazılan çizilenlere bakar sonunda kimin haklı olduğunu ortaya çıkar. Büyük bir olasılıkla da... Herkesin biraz haklı, herkesin biraz haksız olduğu sonucuna varılır.

İktisadi modellerde kimin haksız olduğunu görmek mümkündür. (Örneğin modellerde bir manük hatası varsa...) Ama kimin haklı olduğunu bilmek imkansızdır. Faiz hesaplarında Merkez Bankası ne kadar yanılabilirse, biz de aynı oranda yanılabiliriz.

Enflasyon neden düştü?
Bizim gördüğümüz Merkez Bankasının faizleri olması gerekenin en az 200 baz puanı üstünde tuttuğudur. Bizce yanılgı enflasyon konusundaki analizdedir.

Enflasyon Türkiye'de hiç kimsenin beklemediği bir anda... hiç kimsenin beklemediği kadar hızlı düştü. (AKP iktidarından önce 2006 yılı enflasyonunu yüzde 5 olarak tahmin eden varsa, kanıtlarıyla beri gelebilir.)

Biz bunun arkasında üç neden görüyoruz.

Ağırlığı en az olanı Merkez Bankası'nın faiz politikası. Faizleri yüksek tutun klasik makroekonomik modellerin büyük bir kısmına göre talebi sınırlarsınız Bu da enflasyonu dizginler. Bunun son enflasyon düşüşünde bir rol oynadığına katılıyoruz. Ama etkisinin Merkez Bankası'na kıyasla çok daha sınırlı olduğunu düşünüyoruz. İkinci nedeni açıklamak daha zor.

Makroekonomistlerin son 30 yıl içinde yaptığı araştırmalar ekonomi tarihinde ilginç enflasyon düşüşleri ortaya çıkardı. Daha önceki faiz politikalarının çalışmadığı bir ortamda köklü hükümet değişiklikleri bazen enflasyonu birden sıfırlıyor. Para arzı artmaya devam ettiği halde...

Biz böyle bir açıklamanın bu sefer de geçerli olduğu kanısındayız. AKP daha önceki hükümetlerin izledikleri enflasyonist politikalardan uzak durdu. Ve IMF'nin de desteği ile mali disipline büyük önem verdi. İsteyerek verdi, istemeyerek verdi. Orası ayrı. Şu anda gelinen noktada mali disiplinin herkesin beklentisinden daha iyi uygulandığını görüyoruz.

Bu mali disiplin bizce enflasyon düşüşünde Merkez Bankası'nın yüksek faiz politikalarından biraz daha etkili oldu. Yanlış anlaşılmasın diye bir kez daha tekrarlayalım...

http://www.vatanim.com.tr/root.vatan?exec=yazardetay&Newsid=72060&Categoryid=4&wid=7

Merkez Bankası faiz politikaları etkili ama mali disiplin daha etkili.

Üçüncü neden
Bizce esas önemli olan üçüncü neden. Son enflasyon düşüşünün en ilginç tarafı benzer düşüşlerin dünyanın birçok tarafında adeta aynı anda yaşanmasıydı. Öyle ki, petrol ve emtia fiyatlarındaki büyük artışlara rağmen dünyanın birçok köşesinde enflasyon bekleyen merkez bankaları fiyat istikrarı karşısında adeta şaşkın kaldı. Hatta birçok yerde deflasyon, yani düşen fiyatlara karşı politikalar geliştirmeye zorlandı. Peki dünyanın her yerinde gerileyen enflasyon bir rastlantı mı?

Yoksa bunun arkasında sistematik, bizim Merkez Bankası ve mali disiplinle ilgili olmayan nedenler mi var?

Sonuç
Enflasyon olması için üreticilerin kendilerinde fiyatları artırma gücü görmeleri gerekiyor. Diğer fiyatlar artsa da eğer benim karşımda fiyatı her gün gerileyen bir rakip ürün varsa... Ben fiyatımı artıramam.

Evet, son yıllarda bir etrafa bakın.

Ayda 100 dolara çalışmak için (günde 15 saat) sıra sıra bekleyen Çinli ve Hintli gençler görürsünüz. Aynı malı Türkiye'de üretilenin yüzde 20'sine üreten ve dünyanın her yerine satan rakiplerle karşılarsınız.

İnternet vasıtası ile hangi malın, nerede daha ucuz olduğunu bulma imkanı doğmuş. Ve dünya ticaretinde duvarlar yıkılmış. Bizce Türkiye'de ve dünyanın birçok köşesinde enflasyonu esas düşüren neden bu. Yapısal bir değişimin yıllara yayılmış etkisi. Faiz konusunda ısrarlı olurken artı ve eksileri doğru hesaplayalım.

Türkiye’de cari açığın 2005 sonu itibarıyla yeniden yükselişe geçmesi ve hatta son yılların rekor düzeyi olan 22,8 milyar dolara yükselmesi cari açık tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Özellikle cari açık/GSMH oranının % 6’yı aşması kritik eşik olan % 5’ten büyük olduğu için endişeleri daha da arttırdı. Türkiye’nin 1997, 1980, 1993, 2000 yıllarında %4-5 oranındaki cari açıklarla krize sürüklenmesi, ‘Yeni bir kriz mi geliyor?’ soru ve yorumlarını arttırdı.

Ancak dünyada cari açık sorunu olan tek ülke Türkiye değil. ABD yıllardır cari açık veriyor ve 2005 yılı cari açığı 730 milyar dolar, cari açık/GSMH oranı ise %6,2 civarında. 2005 yılı itibarıyla Portekiz’in cari açığı % 7’lerde, İspanya % 6’larda, Yeni Zelanda % 7’lerde, Yunanistan % 4’lerde. Ve bu ülkelerde hiç kriz telaffuz edilmiyor. Hatta Avusturya bu konuda aykırı bir örnek. Çünkü yıllardır % 5’ler düzeyindeki cari açığı ile % 4’ler düzeyindeki büyümesini birlikte yürütüyor. O nedenle de teoride “Lawson Doktrini” veya “Pitchford Tezi” denilen ve özel sektör kaynaklı, büyümeyi finanse eden cari açıkların sıkı bir mali disiplin uygulayan ülkeler açısından sorun oluşturmayacağını açıklayan görüşlerin en önemli örneği.

Öncelikle cari açık sorunu yeni bir sorun değil. Bazı gelişmiş ülkeler ile birlikte gelişmekte olan ülkeler uzun yıllardan beri cari açık problemi ile karşı karşıyalar. Ancak bu bir anlamda kaçınılmaz bir süreç. Çünkü gelişmekte olan ekonomilerin gelişmelerini sürdürebilmek için ihtiyaç duydukları teknoloji, ara malı ve yatırım mallarını ithal etmeleri şart. Buna karşılık bu ülkelerin petrol ihraç eden ülkeler dışında ihracat gelirleri ile ithalatlarını gerçekleştirmeleri mümkün değil. Bu nedenle de bir anlamda kalkınma ve büyümelerini dış açıklarla finanse etmeleri kaçınılmaz. Türkiye için de durum böyle. Türkiye temel enerji girdisi petrolü ithal ettiği gibi büyümesini gerçekleştirebilmek için ara ve yatırım mallarını da ithal etmek zorunda. Zaten dış açık da buradan kaynaklanıyor. Türkiye’nin 2005’teki 110 milyar dolara yakın ithalatının % 85’i yani 93 milyar doları ara ve yatırım malları ithalatından oluşuyor. Yani hiç tüketim malı ithal edilmese bile 25 milyar dolar civarında dış ticaret açığı verilecek. Bir de petrol gibi enerji girdilerinin fiyatlarındaki yükselmeler var ki bunu da karşılamak bir zorunluluk. Düşünün, Kasım 2002’de Irak ile ilgili BM Güvenlik Konseyi kararı alınmasından önce 19-27 dolar arasında seyreden varil petrol fiyatı şu an 65-70 dolarlarda.

Yani bizim gibi gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ve büyümelerini sürdürebilmeleri açısından cari açıkla karşılaşmaları her zaman mümkün. Bu nedenle önemli olan cari açığın varlığı değil, sürdürülebilirliği. O zaman da cari açığı finanse eden kalemlere bakmak gerekiyor. Türkiye’de cari açığı finanse eden kalemler, öncelikle ihracat ve hizmet gelirleri (turizm gibi), arkasından da kısa vadeli sermaye hareketleri, uzun vadeli sermaye hareketleridir. Finansal bir krizle karşılaşma riskine karşılık da ülke borçlarının yapısı ile döviz rezervlerine bakılmalıdır.

Önemli olan cari açığın sürdürülebilirliği... Şunu memnuniyetle söylemek gerekir: Türkiye ihracatında döviz kurundaki düşüklüğe rağmen rekorlar kırmaktadır. Türkiye’nin 1950’lerdeki ihracatının 270 milyon dolar, 1980’lerde 3 milyar dolar, 1990’larda 13 milyar dolar, hatta 2000 yılında 30 milyar dolar olduğunu hatırladığımızda gelinen aşama heyecan vericidir. Hizmet gelirleri, özellikle turizm gelirleri açısından da Türkiye 2005 yılı itibarıyla 15 milyar dolarlık bir turizm gelirine ulaşmıştır. Yine Türkiye 2005 yılında 9 milyar dolarlık doğrudan yabancı sermaye girişi ile neredeyse son on yılın toplamına denk bir sermaye girişi yaşamıştır. Bu sürecin de devamı beklenmektedir. Çünkü uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları art arda Türkiye’nin kredi notunu arttırmaktadır. Türkiye 2002’lerde 9 ay olan ortalama borç vadesini 27,5 ay düzeyine yükseltmiştir. Dolayısı ile kısa vadeli borç sendromu yavaş yavaş ortadan kalkmaktadır. Merkez Bankası’nın döviz rezervleri 2005 sonu itibarıyla 50 milyar doların üzerine çıkmıştır. Bu durum olası krizleri önleme konusunda yeterli bir güvence oluşturmaktadır.

Türkiye’deki cari açıkların sürdürülebilirliğini tehdit eden en önemli konular faizlerin yüksekliği, döviz kurlarının düşüklüğü ve sıcak para denilen kısa vadeli sermaye hareketlerinin Türk mali piyasalarına göre hacimce büyüklüğüdür. Aslında bu sorunların tümü birbirini beslemektedir. Faizlerin düşüklüğü, sıcak para girişini teşvik etmekte, o da döviz kurlarını düşürerek Türk lirasını aşırı değerlendirmektedir. Türk lirasındaki aşırı değerlilik ise ihracat ve ithalat performansını ülke aleyhine etkilemektedir. Özellikle sıcak paranın 1994’lerde Brezilya ve Meksika’da, 1997’lerde Güneydoğu Asya ve Rusya’da, 1994, 2000 ve 2001 krizlerinde Türkiye’de ani çıkışlar yaparak finansal krizleri tetiklediği herkesin hatırındadır. Kim ne derse desin, % 10’lara ulaşan reel faizler sıcak parayı teşvik etmekte ve Türk Lirası, Merkez Bankası reel efektif döviz kuru endeksine göre % 70 civarında değerli bulunmaktadır. Özetle, Türkiye, cari açıklarını sürdürülebilir kılmak, büyümesini istikrarlı hale getirmek istiyorsa cari açıkların büyüklüğünden çok, sıcak parayı cezbeden, Türk Lirası’nı aşırı değerli hale getiren faiz oranlarının yüksekliği konusuna odaklanmalıdır.

http://zaman.com.tr/?hn=259124&bl=yorumlar&trh=20060224

PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ

 Kura karşı önlem isteyen sanayiciler 'Enflasyon lobisi değiliz' diyor. Çağlar: Her satılan malda zarar ediyoruz. Sorumlu Merkez Bankası. Prim ödeyemiyorum, ancak birkaç ay dayanabilirim

Dövizin fiyatının düşüklüğü tartışması bitmiyor, bitemiyor. Çünkü bu sadece basit mekanik bir para politikası tartışması değil Türk sanayinin geçirmekte olduğu değişim sancılarının tartışması.
Önce okumayanlar için iki gündür bu köşede çıkan yazıların özetini vereyim: Merkez Bankası son olarak 5.5 milyar dolarlık bir alım yaptığı halde doların fiyatını yerinden kıpırdatamadı, tam tersine dolar düşmeye devam ediyor. Piyasadan dolar alarak dövizin fiyatı artırılamıyorsa geriye pek çok kişiye göre tek bir silah kalıyor, MB'nin gecelik borçlanma faizinin düzeyi. Şimdi, daha önceki dönemlerde olduğu gibi MB'nin bu faizi daha da düşürmesi talep ediliyor. Ama bana göre (ve başkalarına göre de) bu faizin düzeyi ile dolar kurunun düzeyi arasında bir ilişki de kalmadı, hatta ilişki ters yönde işlemeye başladı, yani faizin düşmesi doların daha da düşmesine bile sebep olabiliyor. O zaman ne yapmalı? Reel sektörü temsil eden kimi sanayiciler, 'MB dolar alsın, gerekirse para bassın' diyorlar. Yani MB 5 değil de mesela 20 milyar dolarlık bir operasyon yaparsa doların fiyatının artacağına inanılıyor. Bu kadar doları alacak TL yok, o yüzden para basmak lazım, yani enflasyon yaratmak lazım. İşte o yüzden bu talepleri dile getirenler için 'Enflasyon lobisi' tabirini kullandım dün ve önceki gün.
Kullandım ama bakın dün aldığım bir mail'de bir sanayici, 'Eğer biz enflasyon lobisiysek siz de sermayenin papağanlarısınız, sizden böyle bir yorum, pes doğrusu' diyordu. Kuşkusuz okurum sanayiciyi çok kızdırmıştım ve eminim onun da haklı olduğu yönler vardı.
Sadece mail almadım bu tabiri kullandığım için, çeşitli telefonlar da geldi. Mesela, sabah sabah Cavit Çağlar aradı. Çağlar'ın Yeşim Tekstil'i Türkiye'nin en büyük tesislerinden biri, belki birincisi. Bakın neler diyor Cavit Çağlar:
"Başıma neler geldi, hâlâ daha ne badirelerle uğraşıyorum biliyorsun, bir kere bile yakınmadım, ağlamadım ama bugün ağlamaklı durumdayım, bunca yıllık emeğimin, sermayemin gitmekte olduğunu görüyorum. Bakın ben bankalardan bir kuruş kredi alamıyorum, ama Allah'a şükür işimi götürüyordum. Bu ülkede bir kuruş bile faiz ödemeyen bir sanayiciyim, çünkü kredi borcum yok. Ama yine de dardayım, şimdi SSK primlerini falan ödeyemiyorum. Bunun tek nedeni de doların fiyatı.
"Ben 2003 yılında dolar 1600'ken fiyat vermişim. Bugün hâlâ o fiyattan mal satıyorum dışarıya. Ama bugün dolar olmuş 1.320. İşçime yapmışım üç yılda yüzde 65 zam. Yani 3 yıl önceye göre çok daha az fiyata satıyorum malımı. Kâr etmiyorum hatta zarara giriyorum her sattığım parçada. Dayanacak gücüm kalmadı.
"Bu hükümeti ve makro politikalarını çok beğeniyorum, kimsenin başaramadığını başarıyorlar ama enflasyonu bu kadar hızlı düşürmek doğru olmadı. Ben Merkez Bankası Başkanı'nı suçluyorum, hükümeti o yanıltıyor. Özerk olmak başıboş olmak demek değil ki.
"Merkez Bankası gerekirse para bassın, toplasın bu dolarları ve kuru yükseltsin. Faizleri de öyle 0.25 falan değil radikal bir biçimde düşürsün, mesela 8'e indirsin bak kur yükseliyor mu yükselmiyor mu?
"Birkaç ay daha ya dayanırım ya dayanamam, 15 bin işçimi bankam battığında yarı yolda bırakmadım ama bugün onları işten çıkarmak zorunda kalabilirim. Sadece ben değil başka pek çok işletme bu durumda. Bir anda 1 milyon, 2 milyon kişi işsiz kalabilir. Bunları söylemenin adı enflasyon lobisi olmaksa evet ben enflasyon lobisiyim, kabul."
Evet, eksiği var fazlası yok Cavit Çağlar'ın sözlerinin.
Sabahtan öğlene kadar daha pek çok mail ve telefon aldım. Bu telefonları eden sanayici ve işadamları hep Cavit Çağlar'ınkine benzer görüşler dile getirdiler ama isimleriyle bu sözlerin yazılmasını istemediler.
Öğleden sonra Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Oğuz Satıcı ile konuştum bu kez. Satıcı, daha önce Cavit Çağlar'ın söylediği türden şeyleri çok kez söylemiş, hatta bir seferinde 'Türk sanayiinin altyapısı yok oluyor' gibi iddialı bir uyarıyı da yapmış bir insan. İşte Satıcı'nın sözleri:
"Bir kere, biz enflasyon lobisi falan değiliz, enflasyon bizim de işimize gelmiyor. Bizim tek istediğimiz, iyiye giden ekonomiden üretici ve ihracatçılar olarak hak ettiğimiz payı almak.
"Türkiye'de artık üretici sektörler kâr edemiyor. Bu sektörlerin yeniden kâr etmesini ve böylece ayakta kalmasını sağlamanın yolu kuru yükseltmekse kur yükselmeli, enerji fiyatını indirmekse o indirilmeli, işçiliğin fiyatını düşürmek için istihdam vergilerini azaltmaksa o azaltılmalı. Ama ne yapılacaksa bir an önce yapılmalı.
"Bizim üzerimizde YTL'nin yarattığı yüzde 20'lik bir yük var. Bu yüzde 20'yi geri kazanmak bizi çok rahatlatır.
Çünkü sistemin kâr üretmesi gerekiyor.
"Bakın bir mekanizma anlatayım... 2003 yılında bu hükümet iktidara geldiğinde dolar 1 milyon 650 bin liraydı. Ayrıca o günden bugüne yüzde 53 enflasyon yaşandı. Şimdi dolar kuru 1.320 YTL. Yani, yüzde 53 enflasyondan, yüzde 20-25 de kurdan gelmiş. Adam 2003'te bir mal için 10 dolar diye fiyat vermiş, bugün 'Bizde kur düştü, işçime zam yaptım, enerji pahalandı artık bu malı sana 16 dolara satacağım' diyemiyor, derse o pazarı kaybediyor. İnanın bugün bizim ihracatçımız pazarını koruyabilmek için sıfır kârla veya zararına mal satıyor.
"Biz bu ülkede yaşıyoruz. Benim, çocuklarımın geleceğiyle bu ülkenin geleceği paralel. Neden ülkemin kötülüğünü isteyeyim. Tek istediğim, sermayemizi koruyabilmek, makul bir miktar kâr ederek ileriye bakabilmek."
Evet, 'reel sektör' böyle diyor.

http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=179605