Güncel Ekonomi

Bu köşede zaman zaman yaptığımız bazı önerilerin, değerlendirmelerin, yorumların gidişatına da bakmaktayız. Dolayısıyla yazdıklarımızı sadece geçmişte bırakmıyor, fikri takibini yaparak fayda sağlamasını istiyoruz. Bir bakıma unutulmasını da önlemeye çalışıyoruz. Geçen yaz hemen seçimlerden sonra yazdığımız "Yeni Maliye Bakanı İçin Yapılacaklar Listesi" de bunlardan bir tanesi. Aradan geçen bir yıldan fazla sürede neler yapılmış neler yapılamamış dediğimizde ülkemizde hükümetin vergi karnesi de ortaya çıkmış olacaktır. 

1.Bazı teknolojik gelişmelere rağmen çağdaş bir gelir idaresi maalesef oluşturulamadı. Denetim kadroları ve hukuk altyapısında çok önemli eksiklikler var. Mükellef odaklı idare kavramı sadece kâğıt üzerinde kalmış durumda.

2.Vergi düzenlemelerini yapan ayrı bir hukuk birimi oluşturulamadı. Mevcut düzenlemelerdeki hukuk eksikliği ciddi boyutlardadır.

3.İdarenin içerisinde sürekli çalışan bir danışma kurulunun varlığını öngörmemize ve bu kurulun oluştuğu söylenmesine rağmen, bu kurulun yapısı, faaliyetleri, yetkileri ve kararları toplumla paylaşılmamaktadır. Bu durum mükellefler arasında şüphe ve tereddütler yaratmaktadır.

4.Vergi Konseyi önerilerinin danışma kurulu ile birlikte sürekli değerlendirilmesi gereği de bu kapsamda müphemdir.

5.Kayıtdışılığın önlenmesi konusunda ciddi bir çalışma başlatılması ve hükümet desteğinin sağlanıp çok boyutlu politikalar belirlenerek uygulanması önerimiz yönünden Vergi Konseyi bünyesinde bazı çalışmalar yapılmasına rağmen konu hâlâ gündeme gelememiştir. Sadece çalışılacağı yönünde bazı ifadeler zaman zaman basında yer almaktadır.

6.Mükellef, yargı ve idare arasında zaman ve emek israfına yol açan hukuk ihtilaflarının çözümü amacıyla çalışmalar yapılması şeklindeki çok önemli talebimizde maalesef hiçbir gelişme yoktur.

7.Vergi oranlarının indirilmesi, doğru oranların belirlenmesi amacıyla özellikle ekonomik açıdan araştırma ve incelemelerin yapılması önerimiz kapsamında bazı vergi oranlarında indirimler yapılmasına rağmen bunun gerçekten doğru ve yeterli olup olmadığı yönünde resmi bir çalışma bulunmamaktadır.

8.Hukuka, Anayasa'ya ve adalete aykırı vergi uygulamaları en zayıf olunan noktalardan birisi olup, bu konu köşemizde sıkça belirtilmektedir.

9.Vergi cezalarında hukuka uygun yeni bir sistemin getirilmesi konusunda bazı çalışmalar bulunmasına rağmen halen uygulamaya geçirilememiştir.

10. Vergi istisna ve muafiyetlerinin Anayasal ilkelere uygun olarak çok sınırlı tutulması önerimiz gelir vergisi çalışmalarının neticelenmesi sonrasında ortaya çıkacaktır.

11. Anayasa m. 73'de Bakanlar Kurulu yetkisinin acil durumlar dışında kaldırılması konusunda bir çalışma yoktur. Hükümetçe hazırlatılan tasarıda da bu konuda bir düzenleme olmadığı gibi eskisinden daha problemli olabilecek ifadeler de vardı.

12. Vergi kanunlarının senede bir kere değiştirilmesi ve izleyen sene başından itibaren geçerli olmasının sağlanarak mevcut hukuka aykırı geçmişe yürümelerin önlenmesi şu an için sanırım bir hayal olarak görülmektedir.

13. Yapılan düzenlemelerde Maliye Bakanlığı'na esas hakkında yetki verilmesi ne yazık ki büyük oranda devam etmektedir.

14. Özel iletişim vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, BSMV, damga vergisi gibi vergilerin kaldırılması ağırlıklı olarak yeniden değerlendirilmesi, KKDF gibi alınması hukuka aykırı bir yükümlüğün hâlâ neden alındığının sorgulanması yapılmamış ve yapılmamaktadır.

15. Akaryakıt üzerindeki vergilerin indirilmesi konusunda toplumdaki bunca tepkiye rağmen vergi gelirleri kavramının adalet kavramına tercih edilmesi veya bunun birinci amaç olarak düşünülmesi sonucunda bir gelişme bulunmamaktadır. Bu nedenle bu alandaki dünya rekorlarımız da devam etmektedir. Keza,  özel tüketim vergisinin tamamen elden geçirilmesi yerine sadece zaman zaman tepkileri hafifletmek üzere bazı düzenlemeler yapılmaktadır.

Değerlendirmelerimize gelecek yazımızda devam edeceğiz.

1.KDV'deki oran karmaşasına hemen son verilmesi konusunda bir sonuç olmadığı gibi bu konuda basında sürekli yer alan trajikomik olaylar da anlaşılan bir etki yaratmamaktadır. Bu konuda bir açıklama olmaması konunun üzerinde durulmadığını göstermektedir. Bununla birlikte mükelleflerin her gün bu garipliklerle karşılaştığı da unutulmamalıdır.

2.Toplumda yaygın olarak kabul edilmiş bulunan vergi adaletsizliğine karşı önlemler alınması, vergiler konusunda politikalar belirlenmesi konusunda alınacağı yönünde sözler verilmektedir. Bununla birlikte ne zaman, nasıl ve ne şekilde olacağı konusunda somut ve bilimsel çalışmalar sunulamamaktadır.

3.Asgari ücretin vergi dışı bırakılması konusu ülke gerçeklerimiz müsait değil diyerek yıllardır gündem dışına taşınmaktadır. Bu sorunu çözmek gerekmektedir. Aksi halde vergi adaleti diye bir kavram vardır demek mümkün değildir.

4.Asgari geçim indiriminde olduğu gibi bazı düzenlemelerin yeniden düşünülmesi bugün de kuvvetle gerekmektedir. Bunlar zaman zaman bu köşede belirtilmektedir.

5.Uzlaşmanın şartlarının kanunla belirlenmesi konusunda bir gelişme yoktur. Hem de konunun odağındaki kurumların "kanun namına durun" demesine rağmen.

6.İdarenin yıllardır kaybettiği davalarda hâlâ aynı savunmayı yapması ısrarından vazgeçerek hukuka aykırılıkların düzeltilmesi hususunda ne gariptir ki en küçük bir gelişme yoktur. Yıllardır şablon savunmalar verilmeye devam etmektedir. Hem de davaların kaybedildiği bilinerek. Keşke bu istikrar faydalı konularda gösterilseydi.

7.Mükellef haklarının oluşturulması ve yapılan uygulamaların yeniden değerlendirilmesi konusu bugünkü durumda iğneyle kuyu kazmaya benzemektedir.

8.Mükelleflerin vergi bilincini geliştirecek plânlı çalışmaların yapılması konusunda mükellef olarak çocuklar, vergi bilincini geliştirme aracı olarak da hediyeler düşünüldüğü müddetçe daha çok yıllar geçmesi gerekecektir.

9.Belge toplama alışkanlığının çocuklara oyuncak dağıtarak değil, çağdaş yöntemlerle sağlanması gereği konusunda bir önceki açıklama sanırım yeterli olacaktır.

10.Bütçe disiplininin sağlanması ve bütçe kurallarına uyulması. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları sebebiyle şu anda bütçe kanunlarının Anayasaya uygunluğundan söz etmek mümkün değildir.

11.Anayasa'daki vergi ilkelerine aykırı düzenlemeler yapılmasından vazgeçilmesi konusu sadece bugün değil, herhalde yıllarca sonra da konuşulmaya devam edilecek bir konudur.

12.İstihdam üzerindeki vergi yükünün azaltılması, yatırım imkânlarını artırıcı önlemler alınması yine çok konuşulup sadece sözler verilen ama tam olarak gerçekleştirilemeyen bir alandır. İşsizlik oranının yükselmesi, yatırımların azalması karşısında bu konunun ön plana geçmesi gerekirken yeterli bir gelişme kaydetmemesi hazindir.

13.Beyanname yöntemine önem verilerek, stopaj usulünün azaltılması; dolaylı-dolaysız vergi dengesinin kurulması zor gelmekte, bahane olarak da ülke yapısı gösterilmektedir. Ama bunu çeşitli ülkeler başarıyla yapmaktadır. Adalet, denetim ve ceza çerçevesinde.

14.Her türlü ayrımcı vergilendirmenin önlenmesi konusunda çalışmalar yapılması. Gülmemeniz için bu konuda bir şey yazmıyorum.

15.Vergi rakamları konusunda toplumu adil olarak bilgilendirerek, vergilerin harcanması konusunda şeffaflık sağlanması. Ülkemizdeki gelişmeleri yakından takip eden ve yapılan harcamaların gittiği yerleri bilen ve her gün bir kısmını yeniden öğrenen kişiler olarak hepimiz bu bilgi ve şeffaflığı beklemekteyiz.

Bütün bu değerlendirmeler 2007 senesinde seçimlerden hemen sonra vergiler alanında yeni bir yol çizilmesi amacıyla yaptığımız önerilere dayanan değerlendirmelerdi. Bugün her iki yazımızdaki sonuçlar dikkate alındığında Hükümetin vergi karnesi 2008 senesinde nasıldır sorusunun cevabını sanırım en iyi sizler vereceksiniz. 

http://www.dunyagazetesi.com.tr/yazar.asp?authId=21&id=21562