Güncel Ekonomi

Merkez Bankası' nda kuruluşundan bugüne kadar 19 başkan görev yaptı. Bu kişilerin profillerini Koç Üniversitesi İ.İ.B.F. Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi, Doç. Dr. Caner Bakır araştırmış. Bu araştırmanın özeti de geçenlerde "Finans-Politik ve Ekonomik Yorumlar" dergisinde yayınlandı.

"Merkez Bankası Başkanları: Yerel ve Uluslararası Bir Karşılaştırma" başlığını taşıyan incelemedeki bulgular ilginç. Banka'nın kurulduğu 1931 yılından bu yana başkanlığını yapan 19 kişi, dünyadaki benzerleri ile karşılaştırılıyor.

Nitelikleri
Türkiye'de görev yapan 19 merkez bankası başkanının nesnel nitelikleri, dünyadaki diğer meslektaşları ile büyük ölçüde benzerlikler gösteriyor Başlıca bulgular şöyle özetlenebilir:

"Başkanların çoğu erkek. Dünyada bu oran yüzde 95 iken, bizde yüzde 100."

Dünyada 2001 yılında görevde bulunan 147 merkez bankası başkanının göreve başladığı ortalama yıl 1996. Bu başkanların 2003 yılı itibariyle ortalama görev süresi 7 yıl. Bizde ise, bunun yaklaşık yarısı.

"Türkiye'de, 1931 yılından bu yana görev yapmış merkez bankası başkanlarının ortalama görev süresi 3,9 yıl. Bu sürenin üzerinde başkanlıkta kalanlar, ben hariç, tek parti iktidarı sırasında başkanlık yapmışlardır."

Dünyadaki başkanların çoğu ekonomi, fınans ve bankacılık alanında eğitim almışlar. Halen çoğu aynı konularda lisans ve lisans üstü eğitim yapmışlar. Bizde de benzer bir yapı var.

"Türkiye'de görev yapan 19 başkanın 11'i Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi kökenli. Geri kalanlardan 2'si ODTÜ ve 2'si İstanbul Üniversitesi mezunu. Bunları birer yılla Boğaziçi Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve Marsilya Darülfünunu izliyor. İlk başkan ise Galatasaray Sultanisi'ni bitirmiş."

Dünyadaki başkanların yüzde 41'i ABD'de eğitim görmüşler. T.C.Merkez Bankası Başkanlarından 7'si (yüzde 37'si) lisans üstü eğitim için ABD'ye gitmişler.

"Türkiye'deki başkanların çoğunluğu bürokrat kökenli. Maliye Bakanlığı ve Hazine'de görev yapmış olanların sayısı 10."

Dünyada demokrasi ile yönetilen ülkelerin merkez bankası başkanlarının, hükümetlerin değişmesini izleyen alti ayda görevlerini sürdürüp sürdürmediklerine ilişkin veriler ilginç. 1950 ile 1989 yılları arasında, 38 gelişmekte olan ülkede her 4 hükümet değişikliğinde bir merkez bankası başkanının görevi sona ererken, bu sayı sanayileşmiş ülkelerde 10'a çıkmaktadır. Bizde ise, 1931-2002 yılları arasında her üç hükümet değişikliği, bir merkez bankası başkanına mal olmuştur. Bu oran bizde yüksekse de son dönemde düşme eğilimindedir.

Dokuz tanesi hayatta
TC. Merkez Bankası'nda görev yapmış 19 başkanın dünyadaki meslektaşları ile karşılaştırılmasında ortaya çıkan sonuçlar özetle böyle.

Bir not da benden. TC: Merkez Bankası'nın 19 başkanından halen 9'u hayatta. Merkez Bankası'nın bağımsızlığının bir göstergesi de başkanlarının görevde kalış süreleri ile ilgili. Başkan görevinde ne kadar uzun süre kalırsa, Bankanın da o denli bağımsız olduğu genel kabul gören bir görüş. Bizde de bu süre giderek uzuyor. 1996 yılında 2 yıl olan ortalama süre 2006 yılında 4 yılı aştı.

Bu gelişmenin bağımsızlık yolunda atılan adımları yansıttığı kesin.

http://www.vatanim.com.tr/root.vatan?exec=yazardetay&sid=&Newsid=73518&Categoryid=4&wid=126