Güncel Ekonomi

TC Merkez Bankası 1930 yılında çıkarılan 1211 sayılı yasa ile kuruldu. Atatürk'ün milli mücadele yıllarında bu görevi üstlenen Osmanlı Bankası ile yaşadığı bazı olaylar, kendisinde milli bir merkez bankasının kurulması fikrini iyice yerleştirdi. Üzerinde uzun süren çalışmalarla şekillendirilen yasa 1930 yılında TBMM'ce kabul edildi. Kuruluş çalışmaları başladı.

Önce hisse senetlerinin halka satışı süreci tamamlandı. Sonra sıra, yasa gereği banka meclisinin seçimine geldi. Bunun için banka meclisinin oluşturulması gerekiyordu. Toplantı günü olarak 4 Haziran 1931 tarihi belirlendi. Toplantı öncesinde, kimin idare meclisi başkanlığına ve kimin ise genel müdürlüğe atanacağı merak konusuydu.

O tarihlerde, bankanın başkanının unvanı "Umum Müdür" idi. Umum müdür seçiminin banka meclisince yapılması ve onay için Maliye Bakanlığı aracılığı ile Bakanlar Kurulu'na gönderilmesi yasası gereğiydi. Bu seçim Bakanlar Kurulu'nun onayından sonra geçerlilik kazanıyordu.

Haberler yayılıyor

Banka meclisi ve umum müdürün kim olacağı konusunda ilk haberler, bu konuda haziran ayında yapılacak toplantıdan 8 ay önce basında yer bulmaya başladı. 26 Kasım 1930 tarihli Hizmet Gazetesi, bu görev için iktisatçılarımızdan Zekai Bey'in tayin edileceği hakkında kuvvetli bir rivayetin çıktığını haber yapmıştı. Aynı tarihli Milliyet Gazetesi ise, "Müdiri umumilik" için İktisat Vekili Mustafa Şeref'in adını vermekteydi. Mustafa Şeref'in başkanlığa getirileceğini Akşam Gazetesi de belirtmekteydi.

Bir ay sonra ise, başkanlık için adı geçenler arasına Londra Sefiri (Büyükelçisi) Ferit ve Paris Sefiri Münir Beyler'in adlarının yanına Nafia Vekili (Bayındırlık Bakanı) Zekai ve İktisat Vekili Mustafa Şeref Beyler de eklendi.

Haberler bir süre kesildi. Banka meclisinin toplantısından üç hafta önce 13.5.1931 tarihli Akşam Gazetesi'ndeki haberde, "Devlet Bankası Umum Müdürlüğüne Saraçoğlu Şükrü, meclisi idare reisliğine Şurayı Devlet (Danıştay) Reisi Nusret Beyler'in getirileceği muhakkak telakki olunuyor" deniyordu.

Bütün bu haberlere, banka meclisi üyelerinin seçimi için 2 Haziran 1931 tarihinde yapılan toplantıda nokta konuldu. Ankara'da yapılan bu toplantıya ilişkin haber, Yeni Gün Gazetesi'nin 4.6.1931 günlü basımında şu şekilde yer aldı.

"Cumhuriyet Merkez Bankası Meclisi idaresine intihap edecek heyet eski Türk Ocakları merkezi binasında toplanmıştır. Hükümet namına riyasete Şurayı Devlet Reisi Nusrat, azalığa sabık Trabzon Mebusu Şefik Beyler, kooperatifçiler ve ziraatçiler namına Baytar Umum Müdürü İhsan Ağabeydin, Mersin Meb'usu sabıkı Tarsuslu Hakkı Beyler, imtiyazlı şirketler ve yerli bankalar namına İş Bankası İzmir Şubesi Müdürü Nusrat, Ziraat Bankası İstanbul Şubesi Müdürü Cevdet Beyler, memurlar namına Emlak Bankası İstanbul Şubesi Müdürü Mehmet Nedim, murakıplıklara sabık meb'us Salih Vahit ve Niyazi Asım Beyler'le Ankara Osmanlı Bankası Müdürü M.Bavan seçilmişlerdir."

Başkan seçimi

Başkanlık için ise, banka meclisi iki gün sonra toplandı. 5 Haziran 1931 tarihindeki ilk toplantısında, o tarihte Ziraat Bankası Umum Müdür Muavini olan Selahattin (Çam) Bey umum müdür olarak seçildi. 1885 İstanbul doğumlu Selahattin Bey, Galatasaray Sultanisi'ni 1907 yılında bitirip, Maliye Bakanlığı'nda müfettiş olarak göreve başlamış, daha sonra Ziraat Bankası'na geçmişti. Haberi 8 Haziran 1931 tarihli Cumhuriyet Gazetesi aynen şöyle vermekteydi.

"Devlet Bankası müdiri umumiliğine Selahattin Bey'in tayini İradei Milliyeye iktiran etmiştir. Selahattin Bey banka teşkilatını ikmal ile iştigale başlamıştır."

Bu seçim, 10 Haziran 1931 tarihli Resmi Gazete'de Bakanlar Kurulu kararnamesi ile onaylandı. Kararnamede, Reisicumhur olarak Gazi M. Kemal ve Başvekil olarak da İsmet Bey ile 8 bakanın imzaları vardı.

Hükümet, seçim öncesi bütün hazırlığını yapmış ve Merkez Bankası yönetimini bir hafta içinde görevinin başına oturtmuştu.

TC Merkez Bankası Başkanlığı'na atanan Selahattin Çam, ilk demecini 10 Haziran 1931 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi'ne verdi.

"Devlet Bankası'nın kanunen teşekkülü için icap eden merasimi ikmal ile meşgulüz. Nizamnamei esasinin Meclisi idare intihabında azami iki ay sonra Heyeti Vekile'de tasdiki lazım olduğundan bankanın idare meclisi nizamnamesinin ihzarı için tetkikat başlanmıştır."

Selahattin Çam, döneminin şartlarının zorluğuna karşın başarılı bir başkan olarak anılır. Atatürk'ün de takdirini kazanarak görevine 1938 yılına kadar devam etmiştir. 1938 ile 1940 yılları arasında İş Bankası Genel Müdürlüğü yapan Çam, daha sonra Seyhan Milletvekili olarak TBMM'ye girmiş ve beş yıl bu görevi sürdürmüştür.

Basın ile ilgili bilgiler, Mehmet Özdemir'in bir TCMB yayını olan "Cumhuriyet'ten Bugüne Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, (Ağustos 1997)" kitabından derlenmiştir.

http://www.dunyagazetesi.com.tr/news_display.asp?upsale_id=255565&dept_id=80