Güncel Ekonomi

Başbakan Erdoğan'ın, kendisine 'How are you?' (nasılsınız) diye soran gazetecilere, 'Siz how are you' yanıtıyla da espri konusu olan Afrika gezisi, aslında, Türkiye'nin Afrika'ya yönelik gündemi kapsamında gerçekleştirildi. Çünkü hükümet, 2005'i 'Afrika Yılı' ilan ederek, Afrika ülkelerine, ' I love you' (sizi seviyoruz) mesajı vermek istiyor. Hedef, kıta ülkelerinde yatırımları artırmak, ihracatı yakın vadede 3 milyar dolardan 4.5 milyar dolara çıkarmak. Dış Ticaret'in analizine göre, Türkiye, önemli bir potansiyel ifade eden bu pazarda, Batılı firmalar iyice yerleşmeden pazar payını artırma şansına sahip

EYLEM TÜRK

Hükümet, dış ticarette, 2005'i 'Afrika Yılı' ilan etti. Türk fuarcılık şirketleri, Etiyopya'dan Cezayir'e, Fas'a kadar çeşitli alanlarda fuarlar açıyor, (En son geçen hafta Fas'ta 50 firmanın katılımıyla fuar açıldı!) ticaret heyetleri gidip geliyor, serbest ticaret anlaşmaları imzalanıyor, müteahhitlik şirketleri milyarlarca dolarlık inşaat projeleri kovalıyor, Başbakan Etiyopya'ya, Güney Afrika'ya, geçen hafta da Fas, Tunus ve Cezayir'e onlarca işadamıyla birlikte üç - dört günlük gezi düzenliyor. Ticaret anlaşmaları birbirini izliyor...
Afrika hep oradaydı!.. Bugün, böyle bir çıkarmanın nedeni ne? Nereden çıktı bu Afrika tutkusu?.. Yanıtı Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen veriyor: "Başkaları yerleşmeden pazar payımızı artırmak istiyoruz.'
Yani dış ticaret için Afrika 'stratejik' bir unsur olarak gündeme alınmış durumda. Yani Afrika'nın Türkiye'nin gündemine girmesi, güncel örnekle Irak'ın, İran'ın veya Suriye'nin ABD'nin gündemine girmesine benzemiyor. Amaç ticaret!
Aslında Afrika, taa Osmanlı'dan bu yana gündeme hiç bir zaman 'savaşçıl' nedenlerle girmemiş. Afrika'yla ilk temaslar ticaret için değildi, ama savaş için de değildi. Osmanlı, 16. yüzyılda Portekizli denizcilerin istilasına uğrayan Kuzey Afrika'nın yardım çağrısıyla gitmiş kara kıtaya. Donanma gemileri Aden Körfezi'ni aşıp Somali'ye, oradan da Kenya'ya kadar ulaşmışlar. Portekiz sömürgeciliğini durdurmak amacıyla düzenlenen deniz seferleri yerel halkın desteğini kazanmış. İspanyol yayılmacılığı da önlenmiş. Türkler'e duyulan sempatinin köklerinde bu tarihsel ilişkiler var.
Şimdi ticaret zamanı! Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın (DTM) 'yoğunlaşma, yerleşme' kararı aldığı Afrika, 53 ülke, 850 milyon nüfus, yılda 170 milyar dolara yakın ithalat, bundan birkaç milyar dolar fazla ihracat, toplamda 350 milyar dolarlık bir dış ticaret hacmi demek! Belki 'koca bir kıta' olarak düşünüldüğünde görece küçük, ama yine de ihmal edilemeyecek bir büyüklük! Özellikle kuzeyi, Mısır, Fas, Tunus, Cezayir, güney ucunda Güney Afrika, kıtanın en canlı ülkeleri... Kıtadaki en büyük ekonomik hareketliliği de zaten bu ülkeler yaratıyor.

Strateji belirlendi
DTM, 2003 yılında 'Afrika ile Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi'ni (AEGS) yürürlüğe koymuş. Türkiye'nin Afrika ülkelerinin toplam 340 milyar doları aşan ticareti içindeki yüzde 1.5 olan payının üç yıllık bir dönem sonunda yüzde 3'e çıkarılması hedefleniyor. Bu strateji ile KOBİ'lerin Afrika'ya açılımları, yarı mamullerin doğrudan ve uygun fiyatlarla Afrika'dan temini, bazı sektörlerdeki rekabet gücünü artırmak, bazı yatırımların Afrika'ya kaydırılması, Türkiye'den teknoloji transferi, müteahhitlik firmalarının pazar paylarının artırılması amaçlanıyor.
Hedef ülkeler arasında Kara Afrikası'nın en büyük ekonomileri Güney Afrika Cumhuriyeti ve Nijerya var. Doğu Afrika'da Sudan, Etiyopya ve Cibuti, Güney Doğu Afrika'da Kenya ve Tanzanya, Batı Afrika'da Senegal ve Gana, Orta Afrika'da Kamerun, Güney Batı Afrika'da Angola hedef ülkeler tespit hedef olarak belirlenmiş.
Afrika stratejisi çerçevesinde, Fas ve Tunus ile Serbest Ticaret Anlaşmaları imzalandı. Mısır, Güney Afrika ile görüşmeler sürdürülüyor. Sudan, Kenya, Kamerun, Senegal, Etiyopya ile görüşmelere başlanacak.

İlk sonuçlar iyi
Türkiye, gayretlerinin ilk sonuçlarını bir ölçüde aldı, denilebilir. 2004'te Türkiye'nin kıta ülkelerine ihracatı, 2003'e göre yüzde 40 artmış. Fas'a ihracat yüzde 83, Tunus'a yüzde 46 artış göstermiş. Eskiden dış ticaretin yüzde 1'ini bile oluşturmayan Afrika'nın, şu anda Türkiye'nin dış ticaretindeki payı 3 milyar dolarla yüzde 5'e yaklaşmış. Potansiyeli değerlendiren dış ticaret yetkilileri, '4.5 milyar dolara yakın ihracat rakamına ulaşabilir' görüşünde.
Müteahhitlik alanında da Türk şirketleri Libya macerasından sonra ikinci büyük çıkarmayı yapıyor. Kıtada toplam tutarı 16 milyar dolar eden müteahhitlik işleri üzerinde çalışılıyor. Bu çerçevede, hükümetin 2005 yılını 'Afrika Yılı' ilan etmesi, Afrika'yı yeniden keşfetmek olarak da değerlendirilebilir.

Üç firma daha gidiyor
Tüzmen, Türk girişimcilerinin tekstil ve konfeksiyon, otomotiv, cam eşya, seramik, petrokimya gibi alanlarda önemli yatırım fırsatları olduğuna dikkat çekiyor. Ancak, Türk firmalarının bu pazara ilişkin öncelikli eğilimleri ihracat yönünde. Üretim amaçlı yatırımlar da yavaş yavaş başlamış.
Onlarca Türk şirketinin yatırımları, mağazaları, temsilcilikleri var. İşadamı Atilla Yıldırım, Etiyopya'da özelleştirmeden aldığı tekstil ve konfeksiyon fabrikası için 12 milyon dolarlık yatırım yapmış. Zorlu, Güney Afrika'da tekstil fabrikası kurdu.
Damat Tween'in yine aynı ülkedeki mağazasının önemli müşterilerinden birisi de Nelson Mandela olmuş. Boyner, Beymen ile Kahire'ye mağaza açıyor. Ortaklarıyla beraber yatırımı 6 milyon doları buluyor. Hunca, Abdi İbrahim ve Ülker ilaç, kozmetik ve gıda konusunda yatırıma hazırlanıyor.

Rakamlarla Afrika'yla ticaret

Son iki yılda Afrika kıtasına toplam 100 milyon doların üzerinde doğrudan yatırım yapılmış.

Afrika'daki bazı Türk şirketleri ve yatırımları
Zorlu	Güney Afrika	Ev tekstili
Damat	G. Afrika	Mağaza
TAV	Mısır	Havaalanı yatırımı
Beymen*	Mısır	Mağazacılık
Evyap	Mısır	Sabun üretimi
Ülker*	Mısır	Gıda
STFA	Cezayir	İnşaat
ASKA	Cezayir	İnşaat
Enka	Cezayir	İnşaat
Abdi İbrahim**	Cezayir	İlaç
Ülker*	Cezayir	Gıda
Addis Tekstil	Etiyopya	Tekstil
Addis Dış Tic.	Etiyopya	Showroom
Doğuş	Fas	İnşaat
Netaş	Fas	Telekom
Mak - Yol	Fas	İnşaat
Ramsey	Fas	Yedek Parça
Yılmaz Makine	Fas	Makine
Marmara Tur	Tunus	Turizm
Ekşioğulları	Nijerya	İnşaat
Armada Int	Nijerya	Ambalaj
Cankurtaran	G. Afrika	Ev aletleri
Karina	Mısır	Tekstil
Işıklar	Mısır	Kimya
Segar	Mısır	Mühendislik
Paslanmaz	Mısır	Maden
Kızıldeniz	Mısır	Turizm
Atlas Turizm	Mısır	Turizm
Nile Kordsa	Mısır	Kord bezi
Camiş Egypt	Mısır	Cam Kumu
TPIC	Mısır	Petrol ve doğalgaz
Yaşar Holding	Mısır	boya
TOFAŞ	Mısır	montaj fabrikası
STFA	Mısır	Enerji nakil hattı
Günal İnşaat	Mısır	inşaat
Ram Dış Ticaret	Mısır	beyaz eşya
Haz Mermer	Mısır	mermer
THY	Mısır	havacılık
Star Int. Spa	Cezayir	gıda
Star	Cezayir	Ambalaj
ACMC Spa	Cezayir	Selüloz
M.E.E.P Sarl	Cezayir	Telekom
Adara Sarl	Cezayir	Muslukçuluk
Safkar	Cezayir	Klima
E.N.K.A.L Spa	Cezayir	Mühendislik
Ciment	Cezayir	Çimento
Lakhlef	Cezayir	Haddehane
Asp Spa	Cezayir	Altyapı
Siesta Sarl	Cezayir	Plastik
Altur Sarl	Cezayir	Kağıt
ADP Sarl	Cezayir	Yatırım etüd
Kardache	Cezayir	Plastik
Sarl	Cezayir	Çelik hadde
Sarl Wood.	Cezayir	Mobilya
Faine Sarl	Cezayir	Kağıt
Fbmb Sarl	Cezayir	Mobilya
Sarl Uni.	Cezayir	Mobilya
Stamboul Meuble	Cezayir	Mobilya
Sarl Nafco	Cezayir	Kablo

* Yatırım için araştırma aşamasında. **Fabrika arazisi aldı.


Etiyopya'ya tekstil fabrikası kurdu, ABD'ye ihracat yapıyor

Türk girişimciler tarafından ilgi gören bir başka ülke de Etiyopya. İşadamı Atilla Yıldırım, 1999 yılı sonunda, Addis Ababa sanayi bölgesinde, Etiyopya Özelleştirme İdaresinden bir fabrika satın alarak üretime başlamış.
Fabrikanın modernizasyon çalışmalarının İki yılda tamamlandığını söyleyen Yıldırım, "Şu anda 12 milyon dolarlık bir yatırımımız var. Hedefimiz buradan ihracat. Etiyopya'da alım gücü düşük olduğundan iç pazarda faaliyet göstermiyoruz. Avrupalı firmaların bu ülkelerde 100 yıllık geçmişleri var. Ticari hayatta da önemli yerler elde etmişler. Çok zor ülkeler olmasın rağmen Türk girişimcilerin yatırım yapması lazım" diyor.
Etiyopya'da yatırım yapan bir başka Türk firması da Addis Dış Ticaret. Addis Ababa'da 7 bin metrekare alanda kurlu tesisi, "Türk Endüstriyel İhraç Ürünleri Daimi Teşhir ve Pazarlama Merkezi" olarak düzenlenmiş.
Yıldırım, bu yatırımın Afrika'ya yatırım yapmak isteyenlere ışık tutacak bir girişim olduğunu, Türk firmalarının bu merkezde mallarını sergileyebileceklerini belirtiyor. Bunun dışında bazı Türk yatırımcılarının da Etiyopya özelleştirme idaresi ile görüşmelerinin devam etttiği belirtiliyor.


Ekşioğulları firması, Nijerya'da çevre yolu inşa ediyor

Nijerya, Afrika'nın en büyük ekonomilerinden birisi. Türkiye'nin bu ülkeye ihracatı her geçen gün artıyor. Nijerya ve diğer bölge ülkelerinde az sayıda da olsa Türk girişimcilerin yatırımları var. Lagos'ta faaliyet gösteren Armada International Limited, Tamek salçalarının Nijerya'da dolumunu ve dağıtımını ve Paşabahçe'nin distribütörlüğünü yapıyor. Kaduna'da Ekşioğulları çevre yolu inşa ediyor.
Ülkede müteahhitlik pazarının, özellikle başkent Abuja'nın imarı çalışmaları çerçevesinde önemli bir potansiyele sahip olduğu belirtiliyor. Nijerya'daki Türk yetkililere göre elektrik ve ulaşım gibi temel konular başta olmak üzere altyapı yetersizliği var. Tedbirlere rağmen sağlıklı bir bankacılık sistemi bulunmuyor.
Yetkililer yatırımların artırılabilmesi için öncelikle gerekli hukuki altyapının oluşturulması gerektiğini ifade ederken, Türkiye - Nijerya Ticaret Odası'nın faal hale getirilmesi çalışmaları devam ediyor.
Türkiye'nin Gana, Kamerun, Togo, Nijer, Ekvator Ginesi, Liberya, Siera Leone, Benin gibi 10 Batı Afrika ülkesi ile ticari ilişkileri son yıllarda ivme kazanmış olsa da henüz istenilen düzeyde değil. Türkiye'nin Nijerya ile dış ticaret hacmi 257 milyon dolar, Gana ile 111 milyon dolar düzeyinde.


İskenderiye'de de yer bakıyorlar

Yatırım için Kuzey Afrika'yı seçen bir başka grup da Boyner. Beymen'in ilk yurtdışı mağazası için Kahire'yi tercih eden grup, 6 bin 500 metrekarelik bir alanda mağaza işletecek.
Beymen Genel Müdürü Esel Çekin, "Kahire bizim için önemli bir başlangıç. Çünkü gümrük duvarları kaldırıldı. Pazarda önemli bir rakibimiz yok. Hazır giyim konusunda önemli bir boşluğu dolduracağımızı düşünüyoruz" diyor.
Kahire'nin 14 milyon nüfusuyla önemli bir potansiyele olduğunu belirten Çekin, bu mağazanın 6 milyon dolara malolacağını kaydediyor. Çekin ayrıca, Mısır'ın İskenderiye kentinde de yer araştırması yaptıklarını belirtiyor.



'Potansiyel yüksek'

Grup şirketi Korteks'in Güney Afrika'da 250 kişinin çalıştığı bir perde üretim tesisi olduğunu söyleyen Zorlu Holding Tekstil Grubu Başkanı Vedat Aydın "Güney Afrika'da müşterimizle ortak şirket kurup üretime başladık. Güney Afrika'yı tercih nedenimiz, pazar potansiyelinin yüksek oluşu ve ithalata uygulanan yüksek gümrükler" diyor.
Aydın şöyle devam ediyor: "İşgücü ve enerji fiyatları Çin fiyatlarına yakın, fakat işgücü eğitimsiz, altyapı Çin'e göre zayıf. Gelir seviyesi düşük kesim hızla ekonomiye kazandırılıyor. Tüketim ürünleri harcamasında ciddi artış var. Şu an biz pazarımızda perde alanında lider konumdayız. Korteks Güney Afrika pazardaki payını her geçen yıl artırıyor. İşler sürekli gelişiyor, biz de sürekli yatırım yapıyoruz."

Afrika ülkelerindeki Türk yatırımları
Cezayir	150 milyon dolar
Mısır	150 milyon dolar
Sudan	150 milyon dolar
Gün. Afrika Cum.	60 milyon dolar
Tunus	25 milyon dolar
Etiyopya	15 milyon dolar
Fas	10 milyon dolar
Kenya	2 Milyon dolar

 

Ticaret hacmi 7.8 milyar dolar (Milyar $)
Yıl	İhracat	İthalat	Denge	Hacim
2001	1.5	2.8	-1.3	4.3
2002	1.6	2.6	-1	4.2
2003	2.1	3.3	-1.2	5.4
2004	3.0	4.8	-1.8	7.8

 

İhracatta Cezayir ilk sırada (Milyon $)
Ülkeler	İhracat	İthalat
Cezayir	806	1.256
Mısır	473	255
Libya	337	1.514
Fas	330	106
Tunus	256	100
Güney Afrika Cum.	190	1.004
Sudan	84	12
Nijerya	80	177
Etiyopya	78	18
Liberya	47	24
Gana	32	81
Senegal	26	0,09
Angola	22	0,30
Kamerun	21	35
Eritre	19	0,009

'Başka ülkeler iyice yerleşmeden kıtadaki payımızı artırmak istiyoruz'

Türk firmalarının Afrika ülkelerine ilgisinin artarak devam ettiğini söyleyen Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen, "Özellikle götürdüğümüz işadamı heyetlerinin yaptıkları anlaşmalar sonucu ciddi ihracat artışları olduğunu görüyoruz" diyor.
Geçen hafta Fas'ta 50 firmadan 130 işadamıyla fuar açtıklarını söyleyen Tüzmen, "Faslı bakanlar da bu fuara katıldılar. Onların anlattıklarına göre ihracat yüzde 40 düşmüş durumda. Tunus'un ihracatı yüzde 30 düşmüş. Mısır'ın ihracatı da düşüş gösteriyor. Çünkü Uzakdoğu rekabetine hazırlıksız yakalandılar. Ama biz daha önce hazırlandığımız için ihracatımız artıyor. Afrika ülkelerine 2004'te yaptığımız ihracat 2003'e göre yüzde 40 arttı. Fas'a ihracatımız yüzde 83, Tunus'a yüzde 46 arttı. Bunlar tabi kolay olmadı. Politikacılar konuşur ama rakamlar çok daha iyi konuşur" diye anlatıyor.
Afrika ülkelerinin, strateji oluşturulmadan önce ticari potansiyeli yansıtmaktan son derece uzak olduğunu anlatan Tüzmen, "Koca kıta Afrika'sında, fazla bir ihracat rakamına ulaşamıyorduk. Son uygulamalarımızdan sonra, özellikle bu ülkelerle karma ekonomik komisyon toplantıları, fuarlar düzenledik. Serbest ticaret anlaşmaları gerçekleştirdik. Fas, Tunus gibi. Mısır ile önümüzdeki günlerde yapılacak. Bunların da etkisiyle gerek ticaret, gerek yatırımda önemli artışlar sağladık" diyor.

'Yüzde 5 paya ulaştı'
Eskiden dış ticaretimizin yüzde 1'ini bile oluşturmayan Afrika'nın, şu anda dış ticaretimizde yüzde 5 paya ulaştığını kaydeden Tüzmen, şöyle devam ediyor:
"İhracat rakamlarına baktığımız zaman 4.5 milyar dolara yakın ihracat rakamına ulaşacağımız gözüküyor. Şu anda 3 milyar dolarlık bir rakama zaten ulaşmış durumdayız. Müteahhitlik alanında da Afrika ülkelerinde toplam 16 milyar dolarlık bir çalışmamız var. Örneğin şu anda Fas'ta 1.5 milyar dolarlık bir çalışma yaptık, onlar bağlandı. Ve önümüzdeki dönümde bu artarak devam edecek."
Türkiye'nin Güney Afrika ile de ticaret hacminin arttığını vurgulayan Tüzmen, serbest ticaret anlaşması yapmak istediklerini, bu konuda çalışmaların sürdüğünü belirtiyor.
Tüzmen, "Sudan'ı defalarca çalıştık. Etiyopya, Nijerya gibi ülkelerle de topyekün bir çalışma yapmaya gayret ediyoruz. Önemli bir pazar Afrika. Başka ülkeler tam olarak yerleşmeden pazar payımızı artırmak istiyoruz" diyor.
Tüzmen, Türk girişimcilerinin Afrika ülkelerine tekstil ve konfeksiyon, otomotiv, cam eşya, seramik, petrokimya gibi alanlarda yatırımlar yapabileceklerini belirtiyor.


'Devletin iradesi, özel sektörün arzusu Afrika'nın uyanışıyla süreç başladı'

Afrika ile Türkiye arasındaki ilişkilerin son beş yılda ivme kazandığını söyleyen Türk Kuzey Afrika İş Konseyleri Başkanı Devrim Erol, "Türk ihracatının yüzde 50'den fazlası Batı ülkelerine yapılıyor. Dolayısıyla ihracatı genişletmek ve geliştirmek için yeni pazar bulmak lazım" diyor.
Özel sektörde de yeni pazar arayışının ortaya çıktığını belirten Erol, "Anadolu'daki küçük ve orta boy işletmeler, daha kolay bir pazar olan Afrika'yı hedef aldılar. Devletin iradesi, özel sektörün arsuzu ve fuarlar da gündeme gelince Afrika'daki süreç başladı. Afrika ülkeleri, devletçi pazar politikalarından, liberal pazar politikalarına doğru gitmeye başladılar. Böylece kendi işadamları ortaya çıktı, özel sektörleri ayağa kalktı" diye konuşuyor.
Son beş yıldır kuzeyden başlayarak bir Afrika harekatından sözedebileceğini anlatan Erol, "Henüz çok büyük yatırımcı olduğumuz söylenemez. Türk firmaları şimdilik mal satmanın peşinde" diyor.
Afrika ülkelerinde Türk inşaat firmalarının önemli projeleri bulunduğunu söyleyen Erol "Cezayir ve Fas'ta ciddi projelerimiz var. Gıda, ilaç ve beyaz eşya alanlarında yeni yatırımlarımız olacak" diyor.
Afrikalıların Türklere karşı önyargılarının bulunmadığını söyleyen Erol, "Bizi örnek ülke olarak algılıyorlar. Hem hizmet ve sanayi alanında bu ülkelerin çok önündeyiz" diye konuşuyor.
LDN Fuarcılık olarak Cezayir ve Fas'ta on yıldır fuar düzenlediklerini belirten Erol, Cezayir'e on yılda 3 bin 500 firma, Fas'a bin firma taşıdıklarını kaydediyor.
Etiyopya, Zimbabwe ve Güney Afrika'da fuarlar düzenlediklerini söyleyen Erol, önümüzdeki dönemde Tunus'ta fuar düzenlemeyi planladıklarını belirtiyor.


Müteahhitler, 16 milyar dolarlık proje üzerinde çalışıyor, Libya yine gözde...

Libya'dan yıllardır alacaklı olan müteahhitler için, kabuğundan sıyrılan Afrika yeniden gözde bir pazar olma yolunda. Hatta dış ticaret fazlası veren Libya bile yeniden gündemlerinde. Devlet Bakanı Kürşat Tüzmen'in verdiği bilgilere göre Türk müteahhitlerin bu pazarda 16 milyar dolara yakın inşaat projesi bulunuyor. Bunun 1.8 milyar doları Libya'da. Ağırlık olarak Kuzey Afrika'da alt yapı projelerini üstlenen müteahhitler, önümüzdeki dönemde de orta ve güney Afrika ülkelerinde projelere imza atmaya hazırlanıyor.
2003'te Türk müteahhitlik firmalarınca Afrika'da üstlenilen işlerin toplamı 580 milyon dolar. Bu rakam, sektörün toplam üstlendiği işlerin yüzde 20'sini oluşturuyor.
2004'te Türk müteahhitlik firmaları, toplam 5.4 milyar dolarlık yurtdışı müteahhitlik projesi üstlendi. Bu projelerin 1.3 milyar dolarlık kısmı Afrika kıtasında. Afrika kıtasında üstlenilen müteahhitlik projelerinin tutarı yaklaşık yüzde 130 oranında artırılmış.

Fas ve Cezayir'de projeler var
Kuzey Afrika ülkelerinde yatırımlar artınca inşaat işlerinin de hareketlendiğini söyleyen Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanı Erdal Eren, son iki yıldır Fas ve Cezayir'de önemli projelere imza attıklarını anlatıyor.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın son Afrika ziyaretinde Fas Başbakanı ile tanıştığını söyleyen Erol, "Kendisine Fas'ta önemli bir yatırım ve turizm hamlesi olduğunu gözlemlediğimizi söyledim. Fas'ın altyapı projelerine talip olduğumuzu, bu işi Avrupalı firmalardan daha hızlı, eşit kalitede ve daha ekonomik yapacağımızı anlattım. Fas Başbakanı da bize öncelik vereceklerini çünkü Türk firmalarının Fas'ta devam eden çalışmalarından memnun olduklarını aktardı" diyor.
Fas'ta turizm projeleriyle de ilgilendiklerini belirten Eren, "Libya ile ilişkilerimizde bir ara duraklama olmuştu. Yeniden pozitif gelişmeler var. Libya'da bundan sonra 1.8 milyar dolarlık projemiz var. Etiyopya, Nijerya gibi ülkelerle de ilgileniyoruz" diye anlatıyor.

Altyapı projeleri
Türk müteahhitlerinin Kuzey Afrika ülkelerinde altyapı projelerini üstlendiğini belirten Eren, "Yol, sulama, köprü gibi projeleri üstleniyoruz. Mesela Tunus'ta TAV firmamız havaalanı ihalesinde yeterliliği aldı" diye konuşuyor.
Eren, Afrika ülkelerinde yatırım hamlesi yaşandığını belirterek "Biz de bunun içinde pay almaya çalışacağız" diyor.